Jaka kwota płatności gotówką obowiązuje w 2026 roku?
Jaki limit płatności gotówką obowiązuje w 2026 roku?
W 2026 roku w Polsce limit płatności gotówką wynosi 15 000 zł brutto, ale dotyczy wyłącznie transakcji między przedsiębiorcami, czyli relacji B2B związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jeśli wartość takiej transakcji przekracza ten próg, płatność powinna zostać zrealizowana za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy.
Limit obowiązuje od 2017 roku i pozostaje aktualny w 2026 roku. Nie jest to ogólny zakaz posiadania gotówki ani używania jej przy zakupach. Przepisy ograniczają określony sposób rozliczania transakcji firmowych, a nie codzienne płatności wszystkich osób.
Warto odróżnić obowiązujące prawo od propozycji zmian. W 2026 roku pojawiły się informacje o projekcie podniesienia limitu dla firm do 25 000 zł, z planowanym wejściem zmian w życie od 2027 roku. Sam projekt nie zmienia jednak obecnych zasad. Do czasu uchwalenia i wejścia w życie nowych przepisów próg wynosi 15 000 zł.
Kogo obejmuje limit, a kto może płacić gotówką bez tego progu?
Przed ustaleniem dopuszczalnej formy zapłaty trzeba sprawdzić, kto jest stroną transakcji. Limit 15 000 zł ma zastosowanie, gdy obie strony działają jako przedsiębiorcy, a transakcja jest związana z ich działalnością gospodarczą. Dotyczy więc na przykład zakupu wyposażenia biura przez firmę od innej firmy.
Ograniczenie nie obejmuje płatności konsumenta na rzecz przedsiębiorcy ani transakcji między osobami prywatnymi. Konsument może zatem co do zasady zapłacić firmie gotówką niezależnie od kwoty. Nie obowiązuje zapowiadany wcześniej limit 20 000 zł dla konsumentów, ponieważ przepisy przewidujące takie ograniczenie uchylono przed ich wejściem w życie.
Możliwość zapłaty gotówką przez konsumenta nie oznacza jednak, że każdy sprzedawca musi przyjmować ją w każdej sytuacji. Sposób płatności może wynikać z umowy lub charakteru sprzedaży. W sklepie internetowym, automacie czy punkcie samoobsługowym gotówka może być niedostępna, a sprzedawca nie zawsze ma obowiązek zapewnić taką formę zapłaty. Warto sprawdzić warunki transakcji przed zakupem.
Jak obliczyć wartość transakcji i czy można podzielić płatność?
Próg odnosi się do wartości całej jednorazowej transakcji, a nie do pojedynczego przelewu, raty czy kwoty przekazywanej w danym dniu. Jeśli przedsiębiorcy uzgodnili zakup o wartości wyższej niż 15 000 zł, rozłożenie zapłaty na kilka części nie pozwala rozliczyć jej gotówką. O sposobie płatności decyduje wartość całej transakcji.
Przykładowo zakup firmowy za 14 900 zł mieści się w limicie i może zostać opłacony gotówką. Przy zakupie za 15 100 zł próg jest przekroczony. Podział tej kwoty na dwie gotówkowe wpłaty nie zmienia obowiązku skorzystania z rachunku płatniczego. Tak samo należy oceniać raty, jeśli dotyczą jednej transakcji, a nie odrębnych, samodzielnych zakupów.
Limit jest kwotą brutto, dlatego przy jego sprawdzaniu należy uwzględnić pełną wartość transakcji wraz z podatkiem VAT. Jeżeli umowa opiewa na kwotę w walucie obcej, trzeba ustalić jej równowartość w złotych, stosując właściwy kurs NBP. To wartość po przeliczeniu przesądza o tym, czy próg został przekroczony.
Co grozi firmie za zapłatę gotówką powyżej limitu?
Jeśli przedsiębiorca zapłaci gotówką za transakcję B2B przekraczającą 15 000 zł, nie może zaliczyć tej płatności do kosztów uzyskania przychodów. To istotny skutek podatkowy, który może zwiększyć podstawę opodatkowania. Dlatego przy większych zakupach firmowych należy ustalić formę rozliczenia jeszcze przed zawarciem transakcji i zachować potwierdzenie płatności bezgotówkowej.
Przy płatności powyżej limitu na rzecz czynnego podatnika VAT warto dodatkowo sprawdzić rachunek kontrahenta na białej liście VAT. Weryfikacja rachunku jest elementem należytej staranności i odrębną kwestią od samego obowiązku zapłaty przez rachunek płatniczy. Spełnienie jednego wymogu nie zastępuje drugiego.
W praktyce przed opłaceniem faktury warto sprawdzić, czy obie strony występują jako przedsiębiorcy, jaka jest całkowita wartość transakcji brutto oraz czy uzgodnione raty dotyczą jednego zakupu. Jeśli transakcja przekracza limit, bezpiecznym rozwiązaniem jest płatność przez rachunek płatniczy przedsiębiorcy, nawet gdy kontrahent proponuje przyjęcie gotówki.
Czy popularność płatności elektronicznych zmienia zasady?
Nie. Zmiany w zwyczajach płatniczych nie wpływają na wysokość ustawowego limitu. W drugim kwartale 2025 roku odnotowano 123,2 mln transakcji gotówkowych z użyciem kart, a ich łączna wartość wyniosła 143,3 mld zł. Średnia wartość pojedynczej transakcji wyniosła 1 163 zł. Dane te pokazują, że gotówka nadal ma znaczenie w codziennych zakupach, mimo rosnącej roli płatności elektronicznych.
W badaniu dotyczącym 2024 roku płatności bezgotówkowe stanowiły 69% liczby wykonanych transakcji. Ta przewaga nie oznacza jednak, że gotówka została zakazana ani że limit B2B obejmuje konsumentów. W 2026 roku najważniejsze pozostaje rozróżnienie między zakupem prywatnym a transakcją dwóch przedsiębiorców.
- Firma płaci firmie: przy wartości transakcji powyżej 15 000 zł brutto należy skorzystać z rachunku płatniczego.
- Konsument płaci firmie: limit 15 000 zł nie ogranicza kwoty płatności gotówką, choć sprzedawca może oferować wyłącznie inne metody zapłaty.
- Osoby prywatne rozliczają się między sobą: limit B2B nie ma zastosowania.
- Projekt zmiany przepisów: nie obowiązuje, dopóki nie zostanie przyjęty i nie wejdzie w życie.
Odpowiadając krótko na pytanie, jaka kwota płatności gotówką obowiązuje w 2026 roku: 15 000 zł brutto na jedną transakcję między przedsiębiorcami. Dla konsumentów nie ma analogicznego limitu ustawowego, a podział firmowej płatności na raty nie pozwala ominąć obowiązującego progu.
Materiały źródłowe
- https://nbp.pl/wp-content/uploads/2025/11/2025-Q2-informacja-o-kartach-platniczych.pdf
- https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/001266
- https://nbp.pl/wp-content/uploads/2025/11/Ocena-I-polrocze_2025.pdf
- https://rankomat.pl/finanse/poradniki/limit-platnosci-gotowka/
- https://www.prawo.pl/biznes/obrot-gotowkowy-limity-w-polsce-i-ue,1543288.html